Меките пластични шишиња впиваат стотици хемикалии во водата за пиење

Неодамнешните истражувања предизвикаа аларм за потенцијалните здравствени ефекти од пиењето вода од пластични шишиња, а научниците се загрижени дека хемикалиите што истекуваат во течноста би можеле да имаат непознати ефекти врз здравјето на луѓето. Нова студија го истражува феноменот на шишиња за повеќекратна употреба, откривајќи стотици хемикалии што ги испуштаат во водата и зошто нивното миење низ машина за миење садови може да биде лоша идеја.
Студијата, спроведена од истражувачи на Универзитетот во Копенхаген, се фокусираше на видовите шишиња со меко стиснување што се користат во спортот. Иако тие се многу чести низ целиот свет, авторите велат дека постојат големи празнини во нашето разбирање за тоа како хемикалиите во овие пластики мигрираат во водата за пиење што ја содржат, па затоа спроведоа експерименти за да пополнат некои од празнините.
И новите и многу користените шишиња за пијалоци беа наполнети со обична вода од чешма и оставени да отстојат 24 часа пред и по миењето во машина за садови. Користејќи масена спектрометрија и течна хроматографија, научниците ги анализираа супстанциите во течноста пред и по миењето во машина и по пет плакнења со вода од чешма.
„Токму сапуницата на површината се ослободуваше најмногу по миењето во машина“, вели водечката авторка Селина Тислер. „Повеќето хемикалии од самото шише за вода се уште се таму по миењето во машина и дополнителното плакнење. Најтоксичните супстанции што ги пронајдовме всушност се создадоа откако шишето за вода се стави во машина за миење садови - веројатно затоа што миењето ја троши пластиката, што го зголемува истекувањето.“
Научниците пронајдоа повеќе од 400 различни супстанции во водата од пластични материјали и повеќе од 3.500 супстанции од сапунот за миење садови. Повеќето од нив се непознати супстанции што истражувачите сè уште не ги идентификувале, па дури и од оние што можат да се идентификуваат, најмалку 70 проценти од нивната токсичност е непозната.
„Бевме шокирани од големиот број хемикалии пронајдени во водата по 24 часа во шишето“, рече авторот на студијата Јан Х. Кристенсен. „Во водата има стотици супстанции - вклучувајќи супстанции што никогаш порано не се пронајдени во пластика, како и потенцијално супстанции што се штетни за здравјето. По миењето во машина за садови, има илјадници супстанции.“
Супстанциите што научниците ги откриле експериментално вклучувале фотоиницијатори, молекули за кои се знае дека имаат токсични ефекти врз живите организми, кои потенцијално стануваат канцерогени и ендокрини нарушувачи. Тие, исто така, пронајдоа омекнувачи на пластика, антиоксиданси и средства за ослободување на мувла што се користат во производството на пластика, како и диетилтолуидин (DEET), најчестата активна состојка во средствата против комарци.
Научниците веруваат дека само неколку од откриените супстанции биле намерно додадени во шишињата за време на процесот на производство. Повеќето од нив можеби се формирале за време на употребата или производството, каде што една супстанца можеби се претворила во друга, како што е омекнувачот за пластика за кој се сомневаат дека би се претворил во DEET кога ќе се разгради.
„Но, дури и со познати супстанции што производителите намерно ги додаваат, само дел од токсичноста е проучен“, рече Тислер. „Значи, како потрошувач, не знаете дали некој друг ќе има негативен ефект врз вашето здравје.“
Студијата се надополнува на растечкиот број истражувања за тоа како луѓето консумираат огромни количини хемикалии преку нивните интеракции со пластични производи и дополнително ги илустрира многуте непознати работи во оваа област.
„Многу сме загрижени за ниските нивоа на пестициди во водата за пиење“, рече Кристенсен. „Но, кога истураме вода во сад за пиење, ние самите не се двоумиме да додадеме стотици или илјадници супстанции во водата. Иако сè уште не можеме да кажеме дали супстанциите во шишето за повеќекратна употреба ќе влијаат на нашето здравје, но во иднина би користел стаклено или добро шише од не'рѓосувачки челик.“